Al-Mahani
 | Serradhân atopik umum ka`ḍinto èngghi panèka sabâgiyân rintisan. Abâ`na kèngèng abhânto Wikipèḍia kalabân ngembhângaghi. |
Abu Abdullah Muhammad ibn Isa Mahani (ابوعبدالله محمد بن عیسی ماهانی, sèdhâ c. 880) panèka ahli matematika bân astronom Persia sè lahèr è Mahan (samangkèn Provinsi Kerman, Iran) bân aktif è Baghdad, Khilafah Abbasiyah. Karya-karyana sè palèng èkennal è bidang matematika è antarana elaborasi Euclid's Elements, Archimedes's On the Sphere and Cylinder, bân Menelaus's Sphaerica, bân jhughân duwâ' makalah independen. Salèrana nyoba' tapè gagal kaangghuy mamarè masalah matematika sè èghâbây Archimedes, èngghi panèka, cara motong bola ḍhâdḍhi duwâ' bâgiyân kalabân rasio volume sè èberri'; masala ka'dinto ta' bhâkal suksès kantos Abu Ja'far al-Khazin è abad ke-10. È bidang astronomi, karyana sè ghi' èbâdâ'aghi namong makalah tentang ètong azimut. Salèrana jhughân èkennal polana aghâbây pangamatan astronomi, bân nolès jhâ' salèrana suksès mèkkèrè bâkto tello' gerhana bulan ros-terrossan korang ḍâri satengnga jhâm.
Biografi
[beccè' | beccè' sombher]Para ahli sajârâ ta' onèng sakonè' parkara kaodi'ân Al-Mahani polana ta' andi' sombher sajârâ.[1] Salèrana lahèr è Mahan, Persia (satèya bâgiyân ḍâri Provinsi Kerman, Iran), bân polana jârèya èkennal kalabân nyama "Al-Mahani."[1] Salèrana alako aktif è abad ke-9 M otabâ abad ke-3 AH, odi' è Baghdad ra-kèra taon 860 bân matè ra-kèra taon 880.[2] èsebbhut è Tabel Hakimiyyah Ibnu Yunus jhâ' èpon ngalakonè pangamatan astronomi è antara taon 853 bân 866, bân ḍâri rèfèrènsi panèka para sejarawan èperkira'aghi jhâman omor bân aktivitas Al-Mahani.[1][3]
Karyana è Matematika bân Astronomi
[beccè' | beccè' sombher]Karya-karya Al-Mahani è bidang matematika èngghi panèka geometri, aritmatika, bân aljabar. pan-bârâmpan karya matematikana mongkèn ollè inspirasi ḍâri masalah sè ètemmoè è astronomi. èpon alako è masala matematika sè palèng cangghi è jhâman èpon. Salèrana jhughân nolès komèntar ḍâ' karya-karya ahli matematika Yunani: Elemen Euclid, On the Sphere and Cylinder karya Archimedes, bân Sphaerica karya Menelaus. È ḍâlem komèntar-komèntar panèka (sè èsebbhut jhughân komèntar otabâ tafsir), èpon ajellassaghi karya-karya panèka, maèlang bhâsana ngangghuy istila "modern" è bâkto jârèya, bân nolès polè pan-bârâmpan bhuktè matematika. Salèrana jhughân nolès makalah sacara mandiri, Fi al-Nisba ("Tentang Proporsi") bân è ḍâlem ngètong area ḍâri sèttong bâgiyân ḍâri parabola.[4]
Pangamatanna ḍâ' reng-bhârâng langngè', khusussa konjungsi bân gerhana bulân bân mata'arè, èsebbhut è zij (tabèl astronomi) sè èsusun sareng Ibnu Yunus (ca. 950–1009). Ibnu Yunus ngutip Al-Mahani sè nyata'aghi jhâ' èpon aghuna'aghi asthurlab kaangghuy ngètong perkiraan bâkto konjungsi bân gerhana. Al-Mahani ngakoè ampon suksès ngètong onset tello' gerhana bulân ros-terrossan kalabân akurasi korang ḍâri satengnga jhâm.
Sombher
[beccè' | beccè' sombher]- ↑ 1,0 1,1 1,2 Dold-Samplonius 2008, kaca. 141.
- ↑ Sesiano 1993, kaca 141.
- ↑ O'Connor & Robertson 1999.
- ↑ Sesiano 1993, kaca 405.
Rujughân
[beccè' | beccè' sombher]- Dold-Samplonius, Yvonne (2008). "Al‐Māhānī". Al-Mahani. Encyclopaedia of the History of Science, Technology, and Medicine in Non-Western Cultures. New York: Springer. hlm. 141–142. doi:10.1007/978-1-4020-4425-0_9320. ISBN 978-1-4020-4559-2. ;
- Dold-Samplonius, Yvonne (2008b) [1970-80]. "Al-Māhānī, Abū 'Abd Allāh Muḥammad Ibn 'Īsā". Complete Dictionary of Scientific Biography. Charles Scribner's Sons and Encyclopedia.com.
- O'Connor, J.J.; Robertson, E.F (1999). "Abu Abd Allah Muhammad ibn Isa Al-Mahani". MacTutor History of Mathematics archive. School of Mathematics and Statistics, University of St Andrews. ;
- Sesiano, J. (1993). "Muhammad b. Isa b. Ahmad al-Mahani". The Encyclopaedia of Islam, New Edition. Vol. Vol. VII: Mif—Naz. Leiden and London: Brill. hlm. 405. ISBN 978-90-04-09419-2. ; ;