Al-Kindi
| Serradhân atopik umum ka`ḍinto èngghi panèka sabâgiyân rintisan. Abâ`na kèngèng abhânto Wikipèḍia kalabân ngembhângaghi. |
Abu Yusuf Ya'qub ibn Ishaq Al-Kindi (Arab: أبو يوسُف يَعْقُوب بن إِسْحَاق الْكِنِدي; Latin: Alkindus; lahèr: 801 - sèdhâ: 873), èkennal mènangka filsuf partama sè lahèr ḍâri kalompo' Islam. Al-Kindi asma lengkabbhâ Abu Yusuf Ya'qub bin Ishaq bin Ash-Shabbah bin Imran bin Ismail bin Muhammad bin Al-Asy'ats bin Qais Al-Kindi. Salanjhânga odi’na, bisa abhâsa Arab, abâ’na jhughân pènter bhâsa Yunani. Salèrana nerjema'aghi bânnya' karya filsuf Yunani dâ' bhâsa Arab; è antarana karya-karyana Aristoteles bân Plotinus. Tapè, bâdâ karya Plotinus sè èterjema'aghi mènangka karya Aristoteles, sè ajudul Teologi mètorot Aristoteles, sè è budi arè aghâbây bingong.
Biografi
[beccè' | beccè' sombher]Salèrana panèka filsuf Arab bân èangghep mènangka filsuf Muslim sè partama. Sacara etnis, Al-Kindi lahèr dâlem kalowarghâ dârâ Arab sè asalla dâri suku Kindah, sala sèttong suku ghâjheng è Jazirah Arab Lao'. Sala sèttong kakowadhân Al-Kindi panèka nyajiaghi filsafat Yunani ghâbây orèng Islam saamponna partama kalè ngobâ pèkkèran manca panèka dâ' orèng Islam.[1]
Al-Kindi ampon nolès bânnya' karya è bânnya' disiplin èlmo, molaè dâri metafisika, etika, logika bân psikologi, kantos kedokteran, farmakologi, matematika, astrologi bân optik, jhughân abahas topik-topik praktis akadhi parfum, peddhâng, zoologi, kaca, meteorologi bân gempa.[2]
è antarana, èpon cè' ngarghâi matematika. Arèya polana matematika, ghâbây al-Kindi, panèka pangaterro ghâbây sapa bisaos sè terro ajhâr filsafat. Pendahuluanna panèka cè' parlona saènggâ ta' mongkèn ghâbây orèng kaangghuy ngaolle kaahlian è dâlem filsafat manabi ta' èghâdhui matematika sabellunna. Matematika è dinna' tamaso' elmo angka, harmoni, geometri bân astronomi.[3]
Aspèk matematika sè palèng penting è dinna' panèka èlmo angka otabâ aritmatika, polana manabi ta' andi' angka, tadâ' sè bhâkal bâdâ.[4]
Al-Kindi èbâgi bâgiyân batin ḍhâdḍhi tello': bâgiyân napso, bâgiyân irascible, bân bâgiyân kognitif otabâ rasional. akadhi Plato, èpon abhândhingaghi tello' fakultas panèka kalabân abhândhingaghi bâgiyân mekker dâ' orèng sè nompa' karèta bân duwâ' bâgiyân laènna (peggelle bân napso) dâ' duwâ' jhârân sè narè' karèta. Manabi akal ampon èkembhângaghi kalabân beccè', maka duwâ' bâgiyân laènna bisa jhughân èkontrol kalabân beccè'. Al-Kindi èbhândhingaghi orèng sè odi'na èkendaliaghi sareng dorongan napso bân peggelle dâ' ajâm bân bâbi, è bâkto orèng sè aghâbây akal mènangka lorana èbhândhingaghi dâ' rato.[1]
Mètorot Al-Kindi, fungsi sè saongghuna dâri filsafat bânnè kaangghuy nantang kaberrâ'an wahyu otabâ kaangghuy sombong ngakoè keunggulan otabâ padâ sareng wahyu. Filsafat kodhu ta' ajhuwâl jhâ' ghâpanèka jhâlân sè palèng tèngghi kaangghuy nojjhu dâ' kaberrâ'an bân kodhu andhâp asor mènangka sokongan kaangghuy wahyu.[5]
Salèrana ngajhâri filsafat mènangka pangataowan dâri sadhâjâna sè bisa èkaollè sareng pangataowan manossa. Mèlana, Al-Kindi kalabân teggas nyata'aghi jhâ' filsafat andi' keterbatasan bân ta' bisa abahas masalah akadhi mukjizat, sowarghâ, naraka, bân alam akhèrat.
Al-Kindi makompolaghi kompolan ensiklopedis karya-karya filsafat, sè èsambhât sareng Ibnu Sina (Avicenna) sèttong abad salastarèna. Salèrana jhughân orèng sè partama ngadhep ka lalakon bân panganiaya'an sè kejam sè èlakonè sareng bhângsawan aghâma ortodoks è bâbâna pèkkèran sè èangghep sesat. È dâlem kabâdâ'an sè tragis akadhi panèka (alabân para pemikir Islam sè èghâdhui), Al-Kindi sangghup mabèbassaghi dhibi' dâri usaha sè kejam.[6]
Sombher
[beccè' | beccè' sombher]- ↑ 1,0 1,1 Marniati, Marniati (2014-07-04). "Tiga Warisan al-Kindi". Republika. Èarsipaghi ḍâri vèrsi aslina tangghâl 05-06-2022. Èaksès tangghâl 05-06-2022
- ↑ Akhmad, Chairul (2014-04-03). "Al-Kindi, Jembatan Filsafat Islam dan Yunani (2)". Republika. Èarsipaghi ḍâri vèrsi aslina tangghâl 05-06-2022. Èaksès tangghâl 05-06-2022
- ↑ Matematika Islam Relasi Harmonis. Pekalongan: NEM. Januari 2021. kaca 78. ISBN 978-623-6906-36-1.
- ↑ Peter, Georg; Preyer, Gerhard, ed. (2 Mei 2013). Philosophy of Mathematics "Set Theory, Measuring Theories, and Nominalism". Inggris: Ontos. kaca 117.
- ↑ Dwiyono, Anton (2012). Tokoh Matematikawan Dunia. Jakarta: Balai Pustaka. kaca 47. ISBN 979-690-937-5.
- ↑ Hakim, Syaikhul (September 2013). "Pemikiran dan Penemuan Ilmuwan Muslim". Al Hikmah. 3 (2): 255. Èarsipaghi ḍâri vèrsi aslina tangghâl 20-02-2022. Èaksès tangghâl 05-06-2022